2011-08-17 16:40
Wypisy z prasy kulturalnej
Polskie spory o historię zdają się nie mieć końca, co zresztą o tyle zrozumiałe, że historia wciąż jeszcze – wbrew przepowiedniom Fukuyamy – kończyć najwyraźniej się nie zamierza, a nawet, jak to dziś widać na Bliskim Wschodzie, potrafi gwałtowanie przyspieszać.
O tyle też owe spory wydają się ważne, iż w zależności od tego, jak widzimy własną – w szerokim europejskim i światowym kontekście oglądaną – przeszłość, tak i projektować będziemy swą przyszłość. Stąd tytułowe pytanie szkicu Jerzego W. Borejszy „Czy Polacy na pewno potrzebują historii?” („Gazeta Wyborcza”...
—————
2011-08-13 13:46
Historia kultury
Danielowi, znanej starotestamentowej postaci, podczas pobytu w niewoli u króla Nabuchodonazora w Babilonie pewnej nocy przyśniło się dziwne zwierzę, które opisał takimi oto słowami: „Cztery bestyje wielkie występowały z morza, różne jedna od drugiej. Pierwsza podobna lwowi, mając skrzydła orle”. (Da.7.3 ) Jak można się domyślać, był to uskrzydlony lew, jedna z hybryd, znanych także w sztuce wielu cywilizacji – nie tylko Babilonu, ale także Egiptu, Grecji, Assyrii. Takie zwierzę mógł Daniel widzieć na ścianach babilońskich świątyń w postaci wyszukanych w kształcie płaskorzeźb,...
—————
2011-08-09 16:36
Prezydent Rosji Dmitrij Miedwiediew na spotkaniu z historykami użył słów: na Ukrainie. Natychmiast został poprawiony przez ukraińską panią profesor, że mówi się nie na Ukrainie (bo to pozostałość sowieckiego imperium), lecz w Ukrainie. Zabieram głos w tej sprawie nie po to, aby toczyć bój polityczny, i - broń Boże - stawać w obronie nazewnictwa imperialnego, zwłaszcza, że i w mojej rodzinie pożegnano się z życiem na Kołymie (nie zaś w Kołymie). Jednak moim zdaniem w tym konflikcie rację ma prezydent Miedwiediew, który zresztą nie pominął milczeniem uwagi ukraińskiej historyczki i oświadczył,...
—————
2011-08-05 14:40
Nazwisko „Suski” towarzyszy mi od dzieciństwa.
Jest ono dość popularne - na przykład, wszyscy znamy takich Suskich:
Posła PiS-u Marka Suskiego, absolwenta Pomaturalnej Szkoły Technik Teatralnych w Warszawie (informacja z Wikipedii).
Posła PO Pawła Suskiego, który został ukształtowany poprzez wychowanie w duchu antykomunistycznym (informacja ze strony internetowej Posła).
Biskupa Andrzeja Suskiego - komentatora radiomaryjnego, prawdziwego Polaka.
Ja, przed ponad 40 laty miałem sąsiadów Suskich - przedstawicieli tzw. marginesu społecznego. Którejś nocy kilkunastoletni Stefan Suski...
—————
2011-08-05 14:19
O dobrych i złych wpływach Sienkiewicza
Należę do tego – dość nielicznego – grona czytelników, którzy w Henryku Sienkiewiczu widzą raczej grafomana, niż wielkiego pisarza, raczej ideologa niż psychologa. Jego twórczość wcale nie krzepi mojego serca, bohaterowie mnie irytują, świat przedstawiony razi uproszczeniami. A Nagroda Nobla wydaje mi się ma wydźwięk społeczno-polityczny, nie literacki. O ile Reymont – w mojej opinii równający się samemu Tomaszowi Mannowi, którego ubiegł zresztą przed Komitetem Noblowskim, otrzymując wyróżnienie trzy lata przed niemieckim prozaikiem – na swój laur...
—————
2011-08-02 16:37
Nie mogłem się mienić wielkim miłośnikiem i wyznawcą Schulza. Z drugiej strony - poruszające były losy słynnego drohobyczanina, jego obejmujące dwie wojny światowe samotnicze życie na pograniczu kultur, zmiany granic i okupantów. Trudny do wyobrażenia klimat prowincjonalnego miasteczka, będący pożywką dla genialnej prozy, lekcje rysunku w gimnazjum, zmora życia w getcie i w końcu bezsensowna śmierć z rąk hitlerowskiego policjanta. Wszystko razem - fascynująca legenda. Nie byłem jednak do końca pewien, czy dla niej zdecydowałem się przemierzyć tysiące kilometrów.
Kiedy zaproponowano mi udział...
—————
2011-07-29 16:49
Joanna Olczak-Ronikier jest pisarką, scenarzystką, jedną z twórczyń krakowskiego kabaretu „Piwnica pod Baranami”, pracowała w teatrach w Krakowie i Nowej Hucie. Pochodzi ze znanego rodu Mortkowiczów, spolonizowanej inteligencji żydowskiej. Jest między innymi autorką biografii Piotra Skrzyneckiego – głównego twórcy „Piwnicy pod Baranami”. Teraz obdarzyła nas opasłym tomem, który czyta się ze wzruszeniem i niesłabnącą uwagą. Jest to biografia jednej z największych postaci I połowy XX wieku, Janusza Korczaka. Był - jak sam twierdził - jednocześnie Polakiem i Żydem. I na...
—————
2011-07-28 15:14
Odwieczne przybranie głowy, dekoracyjne, nadające postaciom i momentom posmak odświętności, wykonywane z kwiatów, liści, gałązek – to wieniec, pierwowzór późniejszej korony. Wieniec jest bardzo głęboko i trwale zakodowanym w naszej europejskiej kulturze archetypem, desygnatem, kojarzonym z wieloma pojęciami. To nie tylko symbol chwały, niewinności, element dekoracyjny architektury i mebli, lecz także rogi jelenia, wiecha zawieszana na drewnianych krokwiach, a także symbol dobrych plonów składany po dziś dzień uroczyście przez całą gminną wspólnotę. To także kolisty znak zwycięstwa zawieszany...
—————
2011-07-13 16:41
Historia kultury
Zasypane wulkanicznym popiołem Pompeje zwolna odkrywały coraz to nowym pokoleniom zachowane przejawy bogactwa i różnorodności rzymskiej cywilizacji, przejawiającej się we wszystkich dziedzinach codziennego życia. Jedną z nich było wykorzystanie znanych już wcześniej w Niniwie możliwości użycia pisma w taki sposób, aby było ono nie tylko trwałe, ale także łatwe do usunięcia - w celu powtórnego zapisu w tym samym miejscu innej już myśli, sprawy czy też polecenia. Papirus, używany przez Egipcjan był trudny do zdobycia, a pergamin dostępny tylko dla bogatych patrycjuszy,...
—————
2011-06-09 13:47
Jednym z bardziej interesujących zjawisk w polskim życiu kulturalnym – także literackim – po roku 1989 stała się jego regionalizacja. Profesor Janusz Sławiński skomentował to w głośnym przed laty szkicu „Zanik centrali”. I rzeczywiście – mamy do czynienia z niezwykle dynamicznym rozwojem kulturalnej prasy regionalnej, głównie kwartalników i dwumiesięczników, na ogół niskonakładowych, ale za to umiejących harmonijnie połączyć swą regionalność z perspektywą ogólnokrajową.
Nie jest to dla mnie sytuacja wygodna, gdyż zamiast kilku pism „centralnych” muszę – z racji swego zawodu – śledzić...
Ernest Skalski poleca swój esej
