Adrian Markowski: ZUS, a sprawa polska

Rzecz przeze mnie już  opisywana, ale gazety podały właśnie najświeższe dane: w ciągu ostatniego półrocza ZUS wydał na zasiłki chorobowe 3,2 mld zł. Innymi słowy, wydał o miliard złotych więcej, niż  rok wcześniej, albo jak kto woli – więcej o prawie 44 proc.

Jak nietrudno zgadnąć (gazety prosiły o zgadywanie ekspertów, ale zgadnąć może przecież  każdy, kto ma olej w głowie), nie jest to wynik żadnej epidemii, a sytuacji, która zmusza wszystkich do racjonalnego myślenia. ZUS – chociaż trudno w to uwierzyć – ma pewne niezaprzeczalne zalety. Na przykład, jest w posiadaniu naszych ciężko zarobionych pieniędzy, które w trudnej sytuacji można spróbować przynajmniej częściowo odzyskać. Zasiłek chorobowy to w końcu 80 proc. pensji, a zasiłek dla bezrobotnych – niecałe 600 zł! Niektórzy eksperci sugerują (i zapewne mają rację), że i pracodawcy patrzą na zwolnienia lekarskie łaskawym okiem, bo płacić pracownikowi nie trzeba (już po 33 dniach zwolnienia w roku) i w dodatku nie trzeba go również zwalniać (co też bywa kosztowne). Mało tego, na zwolnienia lekarskie idą podobno także właściciele małych firm, którym prowadzenie działalności zwyczajnie się nie opłaca.

Wygląda to wszystko dość komicznie, z tym, że nie dla ZUS-u, który obawia się (pewnie słusznie), że jak tak dalej pójdzie w kasie zabraknie ładnych paru miliardów złotych. Na każdym niepracującym ZUS traci przecież dwa razy – nie dość, że musi oddać pieniądze, to jeszcze ich nie dostaje. Co prawda, za bezrobotnego składkę zapłaci ZUS-owi urząd pracy, ale za chorego – już nikt!

Co jeszcze zabawniejsze, lekarstwem na kłopoty Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma być elektroniczny system rejestracji zwolnień. Podobno mają go uruchomić  za dwa lata (co – jak znam życie – należy rozumieć jako: „w bliżej nieokreślonej przyszłości”). Zamiast wypisywać zwolnienia na papierze, lekarze będą wypełniać formularz w Internecie, dzięki czemu informacja trafi do ZUS natychmiast i natychmiast będzie można… no właśnie, nie bardzo wiadomo co. Gazety pisały o kontrolach (w zeszłym roku odbyło się ćwierć miliona takich procedur kontrolnych, a w efekcie 25 tys. osób straciło prawo do zasiłku), jednak trudno mi uwierzyć, by chodziło tu o kontrolowanie osób, które wzięły raptem tydzień zwolnienia. To, kiedy informacja trafia do ZUS, jest istotne tylko w takim przypadku, bo pracownik ma tydzień na dostarczenie L4, więc jeśli przyniesie je po tygodniu, nie ma już nic do skontrolowania.

Nad całą tą historią  unoszą się ciężkie opary absurdu. Wyobraźcie sobie firmę, która przez 33 lata (taki jest średni staż pracy świeżo upieczonego emeryta) pobiera od klientów opłaty, wypłaca zobowiązania tylko przez 15 lat (tyle przeciętnie żyjemy na emeryturze), a w dodatku ponad 15 proc. klientów wspaniałomyślnie rezygnuje z wypłat i nie chce zwrotu pieniędzy (taki procent Polaków umiera przed emeryturą). Żyć nie umierać!

Skoro ZUS żali się,  że może mu zabraknąć pieniędzy, najwidoczniej taki układ jest dla niego jeszcze za mało korzystny. Gdyby tak przesunąć wiek emerytalny powiedzmy do setki… 

Adrian Markowski