Andrzej Lubowski: Nobel na wyrost

Zaskakującego Nobla Barack Obama zawdzięcza w dużym stopniu swemu poprzednikowi. Nagrodzono go za to, że tak się różni od George’a W. Busha, i dlatego budzi na świecie tak wiele sympatii i nadziei. Nikomu nie przyszedłby do głowy pokojowy Nobel dla amerykańskiego prezydenta, który wprowadził się do Białego Domu dziewięć miesięcy temu, gdyby jego poprzednikiem był, na przykład, Bill Clinton. 

Energia, młodość, inteligencja i elokwencja Clintona, jak również jego idealizm, uczyniły go początkowo symbolem dobroczynnej, a zarazem wszechpotężnej Ameryki, akceptowanego lidera świata. Clinton prezentował pociągającą wizję przyszłości. Ale jego prezydenturę dobrze określił Zbigniew Brzeziński nazywając ją „impotencją szlachetnych intencji”. Gdy kończyła się jego kadencja, Ameryka cieszyła się szacunkiem większości krajów świata i poprawnymi stosunkami z sojusznikami. Zaczynały natomiast dawać o sobie znać lata zaniedbań w dziedzinie kontroli rozpowszechniania broni nuklearnej, a niechęć do Stanów Zjednoczonych nie ograniczała się tylko do Bliskiego Wschodu. Szlachetne intencje nie były w stanie zrekompensować braku jasnej i konsekwentnej strategii. Z nastaniem George’a Busha zniknął taktyczny realizm jego ojca, zniknął optymizm Billa Clintona, a w to miejsce, po 11 września 2001, pojawił się koktail ignorancji i arogancji, dogmatyczny, dwubiegunowy podział świata na dobro i zło, i wiara w misję wygrania ze złem drogą militarną.  „Wojna z terrorem”, bez jasno zdefiniowanego wroga, a pełna silnie antyislamskich skojarzeń, z czasem zjednoczyła opinię publiczną świata muzułmańskiego we wrogość wobec Ameryki. Brak zrozumienia dla europejskich zwłaszcza obaw o dewastujący wpływ działalności człowieka na klimat i przyszłość ekologiczną planety pogłębiła niechęć do Ameryki wśród tradycyjnych sojuszników.  

Dlatego Obamę czeka monumentalny wysiłek odbudowy wiarygodności Ameryki jako głównego gwaranta globalnego bezpieczeństwa. To wymaga wielu lat i ogromnego talentu. Wydaje się, że Barack Obama ma ten talent. Że rozumie świetnie, iż nic nie byłoby gorsze dla Ameryki, i w ostateczności dla świata, niż amerykańska polityka powszechnie postrzegana jako arogancka, imperialna, egoistyczna, lekceważąca i ignorująca różnice kulturowe i religijne.  

Obama mówi innym językiem. Nikogo nie demonizuje. Szuka porozumień i kompromisów. Nie wierzy w tortury, a wierzy w „zieloną energię”. Ale obozu na Guantanamo, póki co, nie zamknął. Ameryka układu z Kyoto wciąż nie ratyfikowała. Wycofuje żołnierzy z Iraku, ale posyła ich do Afganistanu. Prezydent Obama Nobla dostał, sądzę, na wyrost. Za artykułowane intencje, za język, za wrażliwość, a nie za dokonania. 

Andrzej Lubowski