Od Redakcji: Geremek

Ten skromny, a wielki mąż stanu, dla europejskich elit politycznych (obok Wałęsy i Mazowieckiego) główny bohater przemian polskich, jeden z bohaterów Solidarności, dzielny i tak mądry, był zmęczony psychicznie. Znużony nie tyle przykrościami i głupotą spotykających go ataków, co „bezpłodnością zawracania głowy”, jak to ujął w ostatniej ze mną rozmowie przed pół rokiem. Niewykorzystany znakomity polityk Polski i Europy, miał poczucie straty czasu – dziś, gdy można tyle ważnych dla Polski rzeczy zrobić… Już nie myślał o powrocie do pracy naukowej, a mało kto sobie zdaje sprawę, że Bronisław Geremek, uczony niezwykłych zdolności, zrezygnował dla kraju z wielkiej kariery naukowej. Czołowi historycy Europy, wśród nich jego wybitni francuscy przyjaciele, nie tylko mediewiści, uważali Go za przyszłego autora ciągle oczekiwanego wielkiego dzieła, syntezy jego wiedzy - do czego nigdy już nie miał się zabrać. Jego wielkim dziełem została wolna Polska. Nie był próżny, nie żywił poczucia, że w alternatywie do kariery mediewisty zajął się pisaniem historii współczesnej. Robił ją z poczucia obowiązku wobec Polski. „Często się zastanawiam, czy zrobiliśmy z Tadeuszem (Mazowieckim – SB) wszystko, co było można. Ale tym już zajmie się ktoś po nas”.

Trudno coś dodać jeszcze do słów, które o Nim padły z wielu stron. Dorzucę może jeden drobny szczegół: prześladowania w minionym reżimie znosił ze spokojem, a nawet z humorem. Spotkaliśmy Go idącego Piwną, w drodze do matki, którą się opiekował, niosącego pod pachą zawiniątko; na pytanie – „co Ty tam niesiesz?”, odpowiedział – „pyjamę i szczoteczkę do zębów, żeby jak mnie zwiną, nie spać w koszuli i kalesonach. Mam nadzieję, że mi nie zabiorą”.

Był zawsze jak widać optymistą. Mówił: „czy mamy jakieś inne wyjście poza optymizmem?”

Pamiętajmy o tym. Ulica, która dostanie imię Geremka, będzie słoneczna i szeroka – także dla wszystkich, którzy Go nie rozumieli i rozumieć nie chcieli.

Jeden z przyjaciół

POST SCRIPTUM dla Moich (Naszych) Młodszych Przyjaciół

Nie wytykajcie, dzieci, Geremkowi członkostwa PZPR. Należeliśmy do pokolenia, które w latach 1955-56 milionową gromadą pod przewodem „Po prostu” zbuntowało się przeciwko wszechogarniającemu kłamstwu. Udało się obalić system stalinowski i bez tego pierwszego wyłomu nie byłoby niczego, co się udało osiągnąć w Polsce później; byłaby Czechosłowacja. Chcieliśmy wtedy prawdziwego socjalizmu – przeciw socjalizmowi skłamanemu. Bo zanim poznaliśmy prawdę o zbrodniach stalinizmu, wiedzieliśmy, że jedynym lekiem na koszmary Wielkiego Kryzysu jest gospodarka planowa, tylko lepiej robiona – i dopiero dalsze bezpośrednie doświadczenie przekonało nas, że prowadzi do nikąd. To doświadczenie - razem z odkryciem, że zostaliśmy sprzedani na nowe sto lat – określiło nasze dalsze zachowania i działania. Nie byliśmy naiwnymi idiotami, którzy muszą wstydzić się swojej młodości. I dostaliśmy za swoje.