Jan Herman: Mam trzy latka

^{mam trzy latka, trzy i pół, sięgam brodą ponad stół, mam fartuszek z muchomorkiem, do przedszkola chodzę z workiem} 

Zdarza mi się prowadzić  dysputy polityczne, filozoficzne, nawet ideologiczne w różnych gronach. Bywa rozmaicie, nie zawsze wychodzę zwycięski z tych pojedynków na argumenty, z tych bitew na racje. 

Od kilku lat coraz częściej jednak coś złowieszczo skrzypi w tych rozmowach. To tu, to tam odzywa się ktoś, kto porywa się na zupełną szczerość. Oto – powiada – ty masz lat kilkadziesiąt, a ja trzydzieści. Nie będę z tobą się długo spierał, bo tacy jak ty wkrótce wymrą pokoleniowo i choćbym dziś nie miał racji, to jutro-pojutrze i tak wszystko będzie takie, jak ja to teraz widzę. 

Nigdy nie znajduję dobrej odpowiedzi na takie zaczepki. Chciałoby się pożyć długo, aby za trzydzieści lat zaszydzić z tego młodzieńca, ale też po co tyle żyć w świecie, w którym takie obcesowe myślenie jest w ogóle dopuszczalne, w dodatku bez skrupułów używane? 

W dawnych, bardzo dawnych czasach, kiedy dojrzałość psycho-mentalna i intelektualna równoznaczna była ze starością (bo ludzie nie-biblijni żyli 40-50 lat), a jednocześnie kondycja fizyczno-sportowa nie dyskwalifikowała „starców” – szacunek dla wieku był oczywistym szacunkiem dla życiowej mądrości i doświadczenia, ale też brak szacunku mógł być łatwo skarcony klapsem w tyłek czy jakoś podobnie. 

Dziś starzec ma trudności – bywa – z podniesieniem ręki by się podrapać  po łysinie, nie mówiąc już o klapsach, jest zatem fizycznie, „sportowo” niegroźny dla 30-letnich młodzieniaszków. Dlatego też oni odmawiają uczenia się od owych starców, zarazem sobie samym odmawiają luksusu skorzystania z przepastnego i darmowego kapitału Tradycji, Mądrości Życiowej i czego tam jeszcze. Zatrzymują – niepomni skutków dalekosiężnych – swój intelektualny rozwój na takim poziomie, jaki jest odpowiedni dla szczytu formy fizycznej, czyli 30-40 lat. Przestają już słuchać poważnie kogokolwiek, niezależnie od chwilowych egzaltacji, nawet nie wiadomo, na ile udawanej, grzecznościowej. 

Człowiek w tym wieku nacelowuje swoją pasjonarność na prestiżowe, pokazowe zdobycze konsumpcyjne oraz na sojusze natury politycznej (nie mylić z ideologią). Zbierają  się w watahy środowiskowe, lokalne, zawodowe, partyjne, przestępcze – i rozgrywają bardziej lub mniej udane batalie z podobnymi sobie, kreując etosy nieznane dotąd. Nieco młodszych od siebie podporządkowują sobie „kulturowo”, bo są łatwiejszym do naśladowania wzorcem niż mentorzy zaawansowani wiekowo. Starszych od siebie wypychają poza nawias. I wszystko to traktują jak coś naturalnego i oczywistego. Trudno ich za to winić, bo i na jakiej podstawie? 

Pozbawić tę energię  niebezpiecznej spontaniczności, ujarzmić ją albo wykorzystać, takim „rytem” skumulowaną, może tylko „senior” uzbrojony w aparat przemocy albo zaopatrzony w ciężarówkę ze słodyczami. Oraz – wyjątkowo – jakaś postać owsiakopodobna. No, to zacznijmy wyliczankę.

1. Aparat przemocy tożsamy jest w Polsce z „władzą”, czyli albo z Państwem, albo ze zorganizowaną przestępczością;

2. Słodycze i różne frukta zalegają w miejscach, które kiedyś nazywano „korytem”, czyli wszędzie, gdzie są stanowiska, urzędy, sądy, prezesury, synekury – czyli znów mowa o Państwie, a dodatkowo o tzw. samorządzie terytorialnym i biznesie;

Oczywiście, dysponent „władzy” czy „koryta” to nie jest żaden autorytet, choć pełni zastępczo te funkcję, wyposażony jest też w takiego autorytetu prerogatywy. Nadal nikt poważnie nie przyjmuje jego argumentów, tylko mamy do czynienia ze swoistym „pozycjonowaniem”, nacelowanym na lepszy dostęp do tego, czym „autorytet” kusi. 

Kto nie wierzy – niech przyjrzy się pod tym kątem scenie politycznej w Polsce. Mamy na niej 4-ch głównych graczy „koncesjonowanych”, plus harcownik z SD, którzy w rozmaitych miksach lepią potrawy z tego samego surowca: władzy i koryta. 

PiS uderza w tony konserwatywne: patriotyzm (nacjonalizm), religia (fasadowa), antykomunizm (permanentna lustracja), hierarchia (pozory demokratyzmu), przywództwo (wódz i drużyna). 

PO idzie szlakiem prawicowo-liberalnym: swobody biznesowe (ballada o pierwszym milionie), prywatyzacja (za wszelką cenę), filantropia (ale użytkowa, wspomagająca budżet), samorząd (ale w formule wysuniętej placówki państwa), III Sektor (ale ogromadzony wokół lokalnych „samorządów”). 

SLD pomyka dróżką socjaldemokratyczną (swobody obywatelskie, prawa człowieka, wartości pan-europejskie, równości mniejszościowe, wyższość nad niższością, poprawność polityczna, ekologia i wszelkie podobne banały okrzyknięte jako lewicowe). 

PSL osiadł na swojej ludowości, którą próbuje rozmaicie interpretować, stąd inklinacje miasteczkowe i biznesowe, ale w rzeczywistości „żelazny elektorat” to aparat związany ze średnim i niskim szczeblem zarządzania państwowo-samorządowego. 

SD to rzeczywisty harcownik, punktujący wszędzie tam, gdzie u tamtych czterech graczy jest ropiejące miejsce: rozdrapuje te rany i ssie krew z każdego, najskuteczniej z PO, najsłabiej z PSL. I do tego ten etos rzemiosła, wolnych zawodów oraz niezależności twórczej. 

Charakterystyczne, że im bardziej jednoznaczna konotacja ideowa gracza, tym bardziej wiekowo zaawansowani wodzowie, i – może to przypadek – lepsze sondaże. A jeśli poszukać w intelektualnym, opiniotwórczym  zapleczu – prawidłowość tym bardziej wyraźna. Czyli – co tu dużo gadać – przedszkolaki na razie muszą terminować u starszaków, ale ichnia będzie przyszłość. 

Przy czym nie ulega wątpliwości, przynajmniej dla mnie, że mamy do czynienia z szubrawcami, którzy Państwa nie traktują jako swój Wielki Obowiązek, a Koryta nie widzą jako Wspólnej Narodowej Michy, tylko jedno i drugie „prywatyzują” na własny użytek. 

I bywa, że wyłazi szydło z worka. Jak ostatnio. 

Mam trzy latka, trzy i pół

Jeszcze rządzi stary wół

Jeszcze pławi się w luksusach 

A jak tylko ciut podrosnę

W piórka ładne jak obrosnę 

To pogonię wołów w rów

Wtedy będę rządził  zdrów!

I przegonię woła w susach 

Jan Herman