Jarek Kociszewski: Nie zapominajmy o Iranie

Iran nie daje o sobie zapomnieć  czy to za sprawą wewnętrznych niepokojów i zamachów, czy nieustającego sporu wokół programu nuklearnego. Warto bacznie przyglądać  się tej części świata, bo chcemy, czy nie, nas też to dotyczy.

W samobójczym zamachu bombowym w prowincji Sistan-Beludżystan zginęło ponad 40 osób, w tym sześciu wysokich oficerów Gwardii Rewolucyjnej na czele z generałem Noorem Ali Shooshtarim. Jest to najpoważniejszy cios, zadany formacji uważanej za podporę reżimy Ajatollahów od przeszło 20 lat. Teheran tradycyjnie oskarżył Zachód, a przede wszystkim Wielką Brytanię, o terroryzm. Jest to oskarżenie głównie na użytek wewnętrzny. Ma odwrócić uwagę od rzeczywistego problemu mniejszości sunnickiej w południowo wschodniej części Iranu. Beludżowie, mieszkający w pobliżu granicy z Pakistanem, od lat oskarżają szyitów o prześladowania. Z ich szeregów rekrutują się członkowie Armii Boga (Jundallah), sunnickiej organizacji terrorystycznej, organizującej zamachy na przedstawicieli reżimu i żołnierzy irańskiej armii. W maju tego roku członkowie Jundallah wzięli odpowiedzialność za zamach bombowy w szyickim meczecie w Zahedanie, stolicy prowincji. W ataku życie straciło 25 osób. Teheran bezpardonowo ukarał winnych. Trzynastu członków Armii Boga powieszono. Nie ma wątpliwości, że tym razem kary będą nie mniej drakońskie. Należy się spodziewać również represji wobec sunnickiej mniejszości.

Niepokoje w Beludżystanie pokazują,  że Iran nie jest monolitem, który chciałby prezentować prezydent Ahmadineżad. Konflikty religijne i etniczne nękają ten kraj w stopniu nie mniejszym niż inne państwa regionu. Oczywiście trudno pochwalać brutalne metody stosowane przez reżim i gwałcenie praw człowieka, nie mniej warto pamiętać, że ostatnią rzeczą, jaką w tej chwili moglibyśmy sobie życzyć, jest destabilizacja Iranu. Wystarczy, że sąsiedzi tego wielkiego i potencjalnie potężnego kraju mają problemy. Wojna w Iraku nadal trwa, nie wspominając o Afganistanie. Pakistan walczy ze swoimi ekstremistami i niekoniecznie wyraźnie wygrywa.

Tymczasem Iran nie przerywa prac nad swoim programem nuklearnym. Ali Shirzadian, rzecznik prasowy Irańskiej Organizacji Energii Atomowej, powiedział, że jego kraj nie przerwie wzbogacania uranu, jeżeli wyniki rozmów z Międzynarodową Organizacją Energii Atomowej nie przyniosą rezultatów zadowalających Teheran. Zachód oferuje Iranowi rozwiązanie pozwalające produkować energię jądrową bez możliwości zbudowania broni nuklearnej. Teheran stosuje politykę, pozwalającą zyskać na czasie, rozumiejąc, że prawdopodobieństwo szybkiego obłożenia kraju skutecznymi sankcjami przez społeczność międzynarodową jest znikome. Także w tym kontekście warto zastanowić się, czy pogłębianie sporu z Iranem ma sens. Jest to pytanie o mniejsze zło. Co jest gorsze, Iran z bronią nuklearną, czy całkowicie zdestabilizowany region, w którym Zachód jest już militarnie uwikłany? Możliwy jest także czarny scenariusz, czyli destabilizacja Iranu, który i tak broń nuklearną wyprodukuje.

My również nie powinniśmy zapominać o Iranie, nawet, jeżeli z perspektywy Polski jest to kraj odległy i egzotyczny. Po pierwsze, mamy już żołnierzy w tamtej części świata. Po drugiej, konsekwencje gospodarcze dalszej destabilizacji Bliskiego Wschodu nas również dotkną. Po trzecie, w przypadku militarnej eskalacji, należymy do organizacji międzynarodowych, które byłyby potencjalnymi celami ataków. Po czwarte, chcąc nie chcąc uczestniczymy w globalnej grze, co choćby pokazał przykład tarczy antyrakietowej. Co prawda jesteśmy pionkiem, ale na szachownicy stoimy. Nawet, jeśli nasz wpływ na to, co się dzieje, jest minimalny, lepiej rozglądać się nie tylko w najbliższym otoczeniu. 

Jarek Kociszewski