Korespondencja z USA. Marta Curry: Wojna religijna XXI wieku

Z krzyżem w tle

Pierwsza poprawka do Amerykańskiej Konstytucji, jakkolwiek precyzyjna, pozwala na pewna swobodę interpretacji.  Poprawka zapewnia wolność religii, prasy, słowa, petycji i zgromadzeń – jej pierwsze słowa to: Kongres nie zatwierdzi prawa  ustanawiającego religie, bądź zabraniającego swobody religijnej – tej ostatniej rozumianej również jako wybór pomiędzy religią a ateizmem, czy też religią a non-religią. 

Z początku Poprawka dotyczyła decyzji rządu federalnego. Dopiero w latach sześćdziesiątych tzw. Free Exercise Clause zaczęto interpretować jako zakaz promocji jakiejkolwiek religii przez rządy stanowe. Decyzja w sprawie Board of Education of Kiryas Joel Village School District v. Grumet,512 U.S.687 (1994), orzekała większością głosów, iż stan nie może przedkładać jednej religii nad inną, czy też religii nad 'irreligie'.  W tym przypadku chodziło o Satmarów - odłam chasydów. 

Tutaj dodam, że w samym 2007 do Sądu Najwyższego wpłynęło 8,200 próśb o rozpatrzenie wyroków niższych instancji. W 2008 było ich ponad 10 tysięcy. Jedynie jakieś 2% trafia w końcu na pulpit; Sąd rozpatruje przeciętnie 75 do 100 spraw rocznie.  

Fakt, iż sprawa dotycząca krzyża z pustyni Mohave, czy też raczej by wyrazić się precyzyjniej - z Parku Narodowego Mojave National Preserve, rozpatrywana jest obecnie przez Sąd Najwyższy nie jest wiec takim wielkim halo.  

Rzecz cała jest nie nowa - ciągnie się od 2001 roku, kiedy American Civil Liberties Union (ACLU), działając w imieniu byłego pracownika parku  Franka Buono, skądinąd rzymskiego katolika, pozwał do sądu Park Narodowy, domagając się usuniecie krzyża będącego pomnikiem poległych w Pierwszej Wojnie Światowej. Krzyż, początkowo zbity z desek, wzniesiono w 1934 roku. Od tego czasu podlegał on sporadycznym wymianom; obecny, zakryty drewniana tablicą na czas debat sądu, zrobiony jest z dwóch zespawanych rur pomalowanych na biało.  

Pierwsza decyzja w tej sprawie zapadła w 2002, kiedy to sędzia Robert J. Timlin z Central District of California zgodził się z Buono pisząc, iż „obecność krzyża”' jest de facto sposobem „promowania religii”. Sąd wziął również pod uwagę fakt, że Park odmówił wydania pozwolenia na wzniesienie buddyjskiej kapliczki opodal. Krzyż miał zostać usunięty.

Pierwsze odwołanie 

Dwa lata później w sprawę wtrącił swe trzy grosze Kongres Bushowski, wydając przepis nakazujący Parkowi Narodowemu przekazanie akra ziemi, na której stoi krzyż - koniec końców memoriał wojenny -w ręce organizacji Veterans of Foreign Wars, w zamian za inny kawałek gruntu. W tym samym roku Sędzia Okręgowy Alex Kozinski orzekł jednak, że transfer taki może trwać latami. Wytknął jednocześnie brak gwarancji, że ziemia za jakiś czas nie wróci w posiadanie rządu federalnego i cała operetka zacznie się od nowa. 

Następne odwołanie 

Gdzieś po drodze, w 2007r. panel złożony z trzech sędziów Sadu Apelacyjnego zgodzi się z sądem niższej instancji pisząc w opinii: "Wykrojenie malutkiej parceli gruntu w środku rezerwatu - jak dziurki w pączku z krzyżem na czubku- w żaden sposób nie przeciwdziała niedozwolonemu promowaniu religii przez rząd”. 

Kolejne odwołanie, tym razem juz do Sadu Najwyższego 

Nie wiadomo jaka zapadnie decyzja. Sędzia Anthony Kennedy, od którego wiele może zależeć, pozostaje enigmatyczny. Prawnicy ACLU są jednak nastawieni optymistycznie, wysuwając nie nowy argument, iż istnieje wiele sposobów uhonorowania weteranów wojen, zwłaszcza, jeśli ci weterani są muzułmanami, ateistami, agnostykami czy wyznania mojżeszowego. W tym wypadku krzyż nie jest doprawdy najszczęśliwszym symbolem.  

Jeśli zaś chodzi o media - wykazują one, nawet Fox, powściągliwość, mogącą być zwyczajnie zmęczeniem materiału.

Marta Curry 

Marta Wieczorkowska-Curry, z wykształcenia socjolog, z zamiłowania fotografik, z zawodu account/project manager. Od siedmiu lat mieszka w USA, gdzie pracuje dla agencji reklamowych. Laureatka Nagrody Czasu Kultury na krótką formę; liczne publikacje w miesięczniku Fantastyka.