List otwarty

Helsińska Fundacja Praw Człowieka pragnie wyrazić zaniepokojenie pojawiającymi się od pewnego czasu głosami, których celem może być wywarcie nacisku na orzekających w ważnych i budzących społeczne zainteresowanie sędziów. Pojawiają się one w mediach, w debacie publicznej, w internecie lub przybierają formę anonimowych listów.  W niektórych przypadkach mają wprost formę gróźb.

Niezależność sądów i niezawisłość sędziów to podstawowe zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażone w  zawartych w art. 173 i nast. Konstytucji RP. Są one kluczowe zarówno z puntu widzenia funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości jako takiego jak i realizacji prawa do sądu każdej jednostki. Niezależność sądów zakłada przede wszystkim oddzielenie organizacyjne i funkcjonalne sądownictwa od organów innych władz, tak aby zapewnić sądom pełną samodzielność w zakresie rozpoznawania spraw i orzekania.

Z kolei niezawisłość polega na tym, że sędzia działa wyłącznie w oparciu o prawo, zgodnie ze swoim sumieniem i wewnętrznym przekonaniem. Szczególnie drastyczną postacią sprzeniewierzenia się obowiązkom łączącym się z zasadą niezawisłości jest naruszenie obowiązku zachowania przez sędziego bezstronności, co m.in. może polegać na dostosowywaniu treści wydawanych orzeczeń do sugestii płynących ze strony opinii publicznej czy poleceń przekazywanych sędziemu z zewnątrz.

Dbałość o poszanowanie niezależności sądów oraz niezawisłości sędziów powinnapolegać nie tylko na gwarancjach instytucjonalnych, ale również na interweniowaniu gdy zasady te są naruszone lub zagrożone. Może to przybierać w szczególności formę prowadzenia rzetelnych postępowań wyjaśniających przypadki nacisków na sędziów oraz zapewnienia bezpieczeństwa osobistego sędziemu.