Magdalena Jungnikiel: Przenicowane wartości. „Owoce zatrutego drzewa”

Prowokacja wydaje się dziś być dla CBA podstawą działalności operacyjnej. Testem na moralność, praworządność obywateli. A to szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego powinien, jak mówi ustawa, wykazywać nieskazitelną postawę moralną, obywatelską i patriotyczną. Wykonywać zadania na podstawie i w granicach prawa. Tymczasem…

Tymczasem Mariuszowi Kamińskiemu^* postawiono zarzuty popełnienia przestępstwa w tzw. „aferze gruntowej”. Dokąd nie ma prawomocnego wyroku, oczywiście uznawany musi być za niewinnego. Podejrzany jest o to, że przekroczył jako funkcjonariusz publiczny swoje uprawnienia. Bądź nawet gorzej, że nie dopełnił obowiązków. Jeśli tym samym działał na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, grozi mu do trzech lat pozbawienia wolności. Mógł też kierować niezgodnymi z prawem czynnościami operacyjnymi. Tu kara wynosi maksymalnie osiem lat więzienia.

Wiemy, że CBA jako służba specjalna powołana do walki z korupcją, może dla realizacji swoich ustawowych zadań przeprowadzać tzw. kontrolę operacyjną. Ale wówczas, gdy inne środki okazały się bezskuteczne albo zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, że będą nieskuteczne lub nieprzydatne. Ma prawo sprawdzać treść naszej korespondencji, zawartość przesyłek. Pozyskiwać oraz utrwalać informacje i dowody, rzekomo popełnionych przestępstw, także sposób niejawny. Dotyczy to szczególnie treści rozmów telefonicznych i wiadomości przekazywanych za pomocą sieci telekomunikacyjnych. Nie może to jednak polegać na kierowaniu działaniami, które prawo uznaje za przestępstwa. A to oznacza, na przykład, że CBA nie może fałszować dokumentów bądź posługiwać się takimi (z wyjątkiem tych, które mają ukryć tożsamość agentów). Za to kara może sięgnąć pięciu lat pozbawienia wolności.

Czy tzw. „leppergate” to jednak wszystko?

Kwestia zasadności poczynań służby pojawia się również w przypadku Beaty Sawickiej. Tak co do kontrolowanego wręczenia korzyści majątkowej jak i przekroczenia uprawnień (przecieki). Bezprawne ujawnienie tajemnicy służbowej też podlega karze. Do trzech lat pozbawienia wolności.

Aktualne wydarzenia prowokują i do innych refleksji. Nie dziwmy się, jeśli w publicznej debacie pojawią się rozważania o zupełnie odmiennym ich wymiarze. „Odrolnienie” gruntów dwa lata temu przyspieszyło wybory. Jaki cel mają „afera hazardowa”, sprzedaż nieruchomości w Kazimierzu, sprawa stoczni?

Świadome wykorzystanie niedopuszczalnej czynnej prowokacji po to, by wytworzyć materiał dowodowy, rodzi kolejne pytania. O rzetelność wydatków z publicznych środków na przygotowanie takich akcji. Czy nie narusza to również interesu ekonomicznego państwa? Za działania niezgodne z prawem obywatelowi przysługuje przecież odszkodowanie...

Więc pucz? Groźba zamachu na ustrój państwa? Szef CBA, jako organ administracji rządowej chce ingerować w proces legislacyjny. Jeszcze przed ostateczną oceną skutków finansowych jednego czy drugiego rozwiązania prawnego, jak w ustawie o grach. Może to naruszyć konstytucyjną zasadę równowagi i trójpodziału władz. A to już byłby inny kaliber: zdrada, zamach stanu... Zagrożone karą nie mniej niż dziesięciu, dwudziestu pięciu lat albo dożywotniego pozbawienia wolności. Są to jednak sytuacje znane w świecie, nie stanowią novum. Pozostaje pole do dociekań...

Jeśli akcje służby specjalnej miałyby wywołać poważne zakłócenia w ustroju, gospodarce Rzeczypospolitej albo zmusić organ władzy publicznej do określonych czynności, można by mówić także o terrorystycznym charakterze tychże. Niektóre czyny, o które podejrzewa się Mariusza Kamińskiego, przekraczają bowiem wymagany dla przestępstwa terrorystycznego próg zagrożenia karą pozbawienia wolności do pięciu lat…

Nie powinna zaskakiwać decyzja premiera, by w takiej sytuacji odwołać podwładnego. Powstają wątpliwości, czy szef CBA spełnia kryteria kwalifikujące na stanowisko. „Nieskazitelna postawa moralna, obywatelska i patriotyczna”. Że konstruując ustawę zastosowano pojęcia nader nieostre, cóż…

Magdalena Jungnikiel

^*Mariusz Kamiński wyraził zgodę na podawanie swoich danych osobowych.