Nina Nowakowska: Maciej

Dwudziestoparoletni Maciej Frankiewicz był legendą poznańskiej opozycji. Uciekał z obozu internowania w Gębarzewie i z sali sądowej. W małym fiacie przed ścigającymi go esbekami pokonał schody. Jedno ze swoich licznych aresztowań zaliczył na dachu pilnie strzeżonego konsulatu radzieckiego. Stał na czele poznańskiej Solidarności Walczącej – takich samych szalonych dwudziestolatków jak On...

Zadymiarz, który jednocześnie perfekcyjnie prowadził działalność wydawniczą. Czas kultury, Czas, biuletyny, przedruki. Pisali tam ludzie, którzy z SW nie mieli nic wspólnego. I cieszyli się pełną swobodą wypowiedzi. Choć SW w swym radykalizmie Okrągły Stół bojkotowała, Maciek i jego młodzież ofiarnie pracowali przy drukowaniu i kolportowaniu ulotek wyborczych. Ostatnią zadymę - przeciwko wyborowi Jaruzelskiego na prezydenta - organizowaną przez Macieja, pod gmachem SB, obsługiwałam już jako dziennikarka legalnego Dziennika Wielkopolan "Dzisiaj".

W 1990 brał udział (ja też) w leningradzkiej Konferencji Praw Człowieka. Miasto wygłodzone, smutne, w sklepach pustki. A na sali obrad wrze. Do oczu skaczą sobie Azerowie z Ormianami. Na mównicę siłą wdzierają się pół-szalone matki ofiar wojny w Afganistanie, inwalidzi na wózkach, o kulach, ludzkie kikuty na deskorolkach, nacjonaliści, dzieci Czarnobyla i Semipałatyńska. Przekrzykują się, protestują przeciw pustosłowiu oficjeli. Nawet on, polski zadymiarz, patrzy z osłupieniem i przerażeniem na te skutki agonalnych podrygów imperium…

Do Leningradu przyjechał wtedy prosto z Paryża swoim małym fiatem, załadowanym rosyjską bezdebitową literaturą. Moja leningradzka gospodyni, młoda dziewczyna, w nocy ślęczy nad GułagiemSołżenicyna. Następnego dnia czeka aż wrócę z konferencji, bym podzieliła się z nią wrażeniami. Błaga o więcej książek. Niestety, wszystkie rozchwytano. Któregoś wieczoru jedziemy małym fiatem Macieja w miasto. Puste ulice. Na drzwiach restauracji wszędzie wiszą kartki: miejsc brak. Grzecznie zwracam się do ciecia w liberii po angielsku. Drzwi natychmiast otwierają się na oścież. Sala restauracyjna jest prawie pusta. Do sąsiedniego stolika zachodnim uczestnikom konferencji, dobrze już zaprawionym, kelner znosi puszki z czarnym kawiorem. Przebicie cenowe w stosunku do tego, co można kupić w bieriozkach - dziesięciokrotne. Knajpa serwuje tego dnia tzw. program gruziński: smaczne żarcie, szlachetne wino. Po raz pierwszy widziałam, jak Maciej napił się trochę wina. Wcześniej, w latach 80. rygorystycznie przestrzegał zasady, utwierdzonej złożoną obietnicą - opozycjonista, człowiek podziemia, nie może sięgać po alkohol…

W Polsce już wolnej Maciej Frankiewicz włączy się w działalność samorządową. Poznań go w pełni doceni: od 1999 Maciej pełnił funkcję wiceprezydenta miasta. Nadzorował edukację, kulturę i sport. Michał Merczyński, twórca Festiwalu Teatralnego „Malta”, nachwalić się go nie może. Choć nie wszyscy ludzie kultury, nauczyciele i rodzice byli nim zachwyceni - podejmował nieraz trudne, niepopularne decyzje. Komasował małe szkoły i przedszkola. Nakłaniał rodziców sześciolatków, by nie bali się posyłać dzieci do 1-szej klasy. Tłumaczył squatersom, że muszą opuścić budynek należący do prywatnych właścicieli. Załóżcie fundację, stowarzyszenie, będziecie mogli nadal prowadzić działalność kulturalną czy charytatywną – prosił. Miasto pomoże – przyrzekał. I choć rozmówcy Macieja, czy to rodzice, czy anarchiści ze squatu Rozbrat, na ogół pozostawali przy swoim zdaniu, wszyscy podkreślali, że potrafił z ludźmi rozmawiać.

Za to dla sportu w mieście Maciej zrobił wszystko, co można było zrobić, i dużo więcej. Gdyby nie on, klub piłkarski Lech na pewno nie wydobyłby się z finansowych tarapatów. Poznań nie znalazłby się wśród gospodarzy Euro 2012. Tor wioślarski na Malcie mógłby popaść w ruinę. Nie byłoby poznańskich maratonów i wielu innych sportowych imprez. Sport był jego pasją. Pływał, nurkował, skakał ze spadochronem, wspinał się po wysokich górach. I jeździł konno - aż koń, który się potknął i zrzucił jeźdźca, potem go przygniótł…

Wszystkiego 50 lat... W piątek miał po miesiącu wrócić do domu ze śremskiego szpitala. Rehabilitacja po groźnym upadku przebiegała dobrze. We wtorek rano przyszła tragiczna wiadomość. Zator płucny. W piątek Maciej Frankiewicz spoczął na junikowskim cmentarzu. Żegnany przez tysiące.

Od redakcji SO: starszy, warszawski przyjaciel, który w latach 80. przekonywał „smarkatego” Maćka do zdrowo-rozsądkowych, wielkopolskich tradycji, na wieść o tej niespodziewanej śmierci zareagował:

- Z tego kozaka wyrósł, jak to w Poznańskiem, cierpliwy, dobrze zorganizowany działacz samorządowy. Ale pozostał w nim kawał kozaka. Nie zginął z cierpliwości.