Paweł Wimmer: Prasowa katastrofa

Jako - jeszcze do niedawna - zastępca redaktora naczelnego liczącego się w branży komputerowej miesięcznika (obecnie już tylko jako bezrobotny bloger), a jednocześnie pasjonat elektronicznych form dystrybucji treści, z uwagą śledzę wzajemne relacje dwóch światów – tradycyjnego, papierowego, i nowoczesnego, w którym farbę drukarską zastępują bity i bajty. Mówiono ostatnio sporo o poważnym kryzysie prasy w USA, gdzie sporo tytułów albo całkowicie się zamyka, albo przechodzi do Internetu.

Kryzys ten nie omija także i nas – mam tu na myśli opiniotwórczą prasę informatyczną, której nakłady i czytelnictwo nie odbiegało wcale zbytnio od czołowej prasy kobiecej, sięgając w niektórych przypadkach nawet pół miliona czytelników. Wiadomo jednak, że w dzisiejszych czasach prawie nikt nie jest w stanie utrzymać się z (malejącej, nawiasem mówiąc) sprzedaży egzemplarzowej, zaś o rentowności prasy decyduje w dużej mierze sprawność jej działów marketingowych. Jeszcze niedawno – dwa-trzy lata temu – normą było zajęcie 25-30 procent stron przez ogłoszenia, co przy objętości miesięcznika sięgającej 150-200 kolumn dawało solidne 50 kolumn reklam i przyzwoitą opłacalność. Dzisiaj pozostały już tylko wspomnienia – niektóre miesięczniki ukazywały się ostatnio prawie bez reklam, inne zbierały ledwie 10 kolumn, co spycha je poza granicę opłacalności i źle wróży na najbliższe miesiące.

Nic dziwnego, że prasa informatyczna przeżywa teraz dramatyczny okres – o jednym ze stosunkowo niedawno uruchomionych tytułów mówi się, że zostanie zamknięty lub „przeprofilowany”, inny tnie koszty tak, że została niewiele ponad połowa dawnej załogi, a budżety wierszówkowe są takie, że wstyd się zwrócić do kogokolwiek z propozycją napisania artykułu. Niektórzy sądzą wręcz, że pisma chcą oprzeć swoją działalność na „pracy niewolniczej”, proponując nędzne stawki studentom i co zdolniejszym licealistom, którym nawet takie pieniądze się przydadzą, a nazwisko na łamach szacownego tytułu wejdzie potem do CV – doświadczony dziennikarz nie ruszy tu nawet palcem, chyba że znajdzie się w podbramkowej sytuacji. A pamiętam jeszcze czasy świetności prasy informatycznej, gdy realnie płacono za teksty trzykrotnie więcej.

Obecny kryzys minie, nawet budżety reklamowe firm się zwiększą, ale co najwyżej odroczy to wykonanie wyroku na niektórych tytułach, bo taka jest długofalowa tendencja. Gwałtowny rozwój rynku elektronicznych czytników wróży – w dającej się przewidzieć perspektywie - przejście znacznej części prasy na elektroniczne formy dystrybucji. W tym roku doczekamy się czytnika firmy Plastic Logic o wyświetlaczu w formacie A4, w którym możliwa będzie komfortowa lektura typowych tygodników i miesięczników. Zastosowana technologia E Ink (elektroniczny atrament) pozwoli czytać bez zmęczenia oczu typowego dla tradycyjnych wyświetlaczy komputerowych, czyli zanikających już monitorów kineskopowych oraz panujących obecnie płaskich ekranów LCD.

Internet i e-prasa są ratunkiem dla niektórych tytułów, ale nie zbawią tych wydawców, którzy nie dostrzegają komputerowych megatrendów i z uporem tkwią w opłotkach tradycji. Zmieniają się techniki i technologie, zmienia się czytelnik, wielość nadawców działających zupełnie bez imprimatur stawia prasę wobec wyzwań nie tylko technicznych, ale przede wszystkim mentalnych. O ile prasa informatyczna z racji tematycznej bliskości powinna sobie jeszcze jakoś radzić (choć i tak poniesie straty), o tyle tytuły odległe od spraw komputerowych mogą mieć problemy z przestawieniem się na nowe tory.

Ale precyzyjne przewidywania w tej branży są bardzo trudne. Pozostaje tradycyjne „zobaczymy”.

Paweł Wimmer