Podzwonne dla "Rzepy"

List otwarty do Stanisława Tyma

W felietonie dla "Polityki" podsumowuje Pan rok rządów koalicji PO-PSL i PiS-owskiej opozycji. Pisze Pan też o zmarłym Mieczysławie Rakowskim oraz jego największym dziele - stworzonym przez niego tygodniku, który był i na przekór wszystkim pozostał pismem inteligencji. Ale wspomina Pan również innego, nieżyjącego już redaktora naczelnego - Świętej Pamięci "Rzeczpospolitej". 

Pisze Pan:

"Dariusz Fikus w ostatnich miesiącach swojego życia mówił o idei stałego "okrągłego stołu", prowadzonego przez niezależną gazetę. Miała to być rozmowa służąca społecznej komunikacji, a nie tak modne dziś wiecowe okrzyki: hej wy, co stoicie tam, gdzie stało ZOMO. Wydaje mi się - dodaje Pan - że można o takim stole pomyśleć. Trzeba się uczyć wzajemnie szanować, cóż nam innego pozostało. Dać się zatopić PiS, który tonąc - widać to przecież, jak na dłoni - chce pociągnąć za sobą wszystko, co się da?"

Święte słowa, Panie Stanisławie. Tej "Rzepy", o której marzył kiedyś Fikus i którą budował - od dwóch lat już nie ma. Została tylko nagroda jego imienia, zawłaszczona - jak i sama gazeta - przez ludzi, którzy urągają jego pamięci. Podobnie, jak i jest z nagrodą im. Jerzego Giedroycia, której kapitułę, po Andrzeju Wajdzie i prof. Edmundzie Wnuku-Lipińskim - o czym pisaliśmy niedawno - demonstracyjnie opuścił również prof. Jerzy Pomianowski. W ten sposób - jak pisał w swoim liście, (publikowanym na naszym portalu) - chciał zaprotestować, przeciwko uzurpowaniu sobie prawa do nazwiska Giedroycia, przez redakcję, której publikacje stoją w jaskrawej sprzeczności z ideami, głoszonymi przez niego i "Kulturę Paryską".

Pomysł Fikusa na "Rzeczpospolitą" - wcześniej, oficjalną gazetę rządową - był prosty i genialny zarazem: z zespołem swoich najbliższych współpracowników, nieżyjącego już Maćka Łukasiewicza, Jacka Moskwy i Piotra Aleksandrowicza, chciał stworzyć gazetę prawdziwie niezależną - zarówno od administracji rządowej, jak i sił politycznych; gazetę, która będzie ponad doraźnymi podziałami politycznymi i medialnymi wojnami domowymi. Miała być za to forum autentycznej debaty, na którym było jednakowe miejsce dla zwolenników opcji lewicowej i prawicowej, konserwatywnej i liberalnej; dla Czesława Miłosza i Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, dla prof. Władysława Bartoszewskiego, Stefana Bratkowskiego i abp. Józefa Życińskiego. Nie tolerowano tylko jednego: postaw skrajnych...

Ten kapitał dwa lata temu został roztrwoniony. Pod pretekstem cięcia kosztów, nowi szefowie "Rzeczpospolitej" - Paweł Lisicki z kolegami - dokonali "skoku na Rzepę". Wyrzucili kilkadziesiąt osób, w tym czołowe grono publicystów, współtworzących gazetę razem z Fikusem i Maćkiem Łukasiewiczem, aby natychmiast przyjąć nowych - „swoich", którzy wcześniej, jak Semka, Lichocka, Ziemkiewicz, Magierowski czy Gabryel, nigdy nie mieli z "Rzepą" nic wspólnego. Co najwyżej byli jej zewnętrznymi autorami, publikowanymi w ramach fikusowego pluralizmu. Za to wszyscy oni reprezentują jedną i "jedynie słuszną" opcję ideową, której wyznacznikami są: partyjne zacietrzewienie na rzecz PiS-u, skrajny konserwatyzm w kwestiach obyczajowych,  zaściankowy katolicyzm, odwołujący się do wzorców Kościoła sprzed Soboru Watykańskiego II, no i antyliberalna obsesja, z Michnikiem i Gazetą Wyborczą na głównym celowniku, nie mówiąc już o lustracyjnych fobiach i kompleksach Wildsteina - "guru od wszystkiego". W rezultacie debatę zastąpiła demagogia inkwizytorów... A gazeta ze swoim nakładem poleciała w dół. Ale to żadna satysfakcja. 

Pisze Pan, że taki wymarzony przez Darka Fikusa, "okrągły stół", prowadzony przez prawdziwie niezależną gazetę - przydałby się również dzisiaj. Zgoda. Powiem więcej: dziś, w warunkach trwającej nieprzerwanie "zimnej wojny domowej", prowadzonej przede wszystkim w mediach i za pośrednictwem mediów, jest on potrzebny bardziej niż kiedykolwiek. Także po to, aby polska inteligencja, wyzywana od wykształciuchów i cynicznie dzielona na wrogie obozy, nigdy nie została sprowadzona do roli instrumentu, wykorzystywanego i manipulowanego przez wodzów, prowadzących prywatną wojnę o władzę oraz "anty-salonowców", walczących jedynie o tym, aby stworzyć własny "salon"... I o prawo decydowania, komu wydadzą certyfikat lojalności, a kogo wdepczą w ziemię.

Panie Stanisławie, Jacek Kuroń rzucił kiedyś hasło: "zamiast palić komitety, zakładajcie własne". Postępując zgodnie z tą logiką założyliśmy internetowe "Studio Opinii". Zapraszamy Pana i wszystkich podobnie myślących na nasze łamy.

Sławomir Popowski