Stefan Bratkowski: Kim oni są

Jako stary zawodowiec odczytuję bez problemu, co oznacza jakiś nagły wybuch agresji publicystycznej lub stała agresja, stale uprawiane ataki: autor cierpi frustrację, czasem nawet bardzo głęboką, nie zawsze uświadomioną, a niezaspokojona ambicja własna rozładowuje się agresją. Zaintrygowała mnie jednak agresywność internetowego środowiska, zwanego popularnie „chamowem”. Kim są autorzy, z jakich środowisk, co nimi powoduje? Umówiłem się na rozmowę z paroma znajomymi psychologami i tak powstał pewien „portret” tych młodych (w przygniatającej większości) ludzi. 

Otóż w przygniatającej większości są to mężczyźni, nastolatki i dwudziestoletni. Kobiet wśród nich prawie nie ma. Warci w pewnym stopniu współczucia, nie tylko potępienia. Mają nierozwiązane problemy damsko-męskie, nie kochają żadnej odpłacającej uczuciem dziewczyny, na ogół, albo i wszyscy – to biedni samotni onaniści, nie zaspokojeni ani fizycznie, ani emocjonalnie. Agresja nie jest dla nich wprawdzie formą ejakulacji, pomaga tylko na trochę uspokoić męską frustrację. 

W ogromnej większości są  bądź też byli kiepskimi uczniami, tymi „gorszymi”, z naturalnym kompleksem niższości. Ich masowe kłopoty z ortografią ujawniają to jednoznacznie, nawet, jeśli jakiś drobny procent wśród nich to dyslektycy. W szkole to się rozładowuje agresją wobec koleżanek i kolegów oraz wobec nauczycieli. Wchodzą potem w świat ludzi dorosłych jako „gorsi”, kompleks niższości narasta, bo to inni robią kariery. Z taką ortografią nie ma czego szukać. 

W przewadze – co też, zdaniem psychologów, pozwalają odczytać ich „publikacje” - to młodzież z uboższych rodzin, z „ludu”, lub inteligenckich rodzin w pierwszym pokoleniu. Odsłania ich ordynarny język, traktowany w tych środowiskach jako normalny. A w każdym razie są to młodzi ludzie, którzy odczuwają cudzy, niezasłużony w ich podświadomości dobrobyt lub wyższą pozycję społeczną jako swoje poniżenie. Odczuwają wrogość do tych zamożniejszych i wszystkich tych „wyżej”, ponieważ każde „wyżej” odbierają jako swoistą agresję przeciw sobie, i każde „wyżej”, czy to bogatszego sąsiada, czy to nieznanego sobie sławnego artysty lub wielkiej sportsmenki, każdy, słowem, odstęp społeczny, pogłębia w nich frustrację. Nie należy ich porównywać z „blokersami”, „blokersi” to chłopcy, którym nikt nie zaproponował jakiegoś innego sposobu na spędzanie wolnego czasu, demoralizują się, jeśli już, to jako środowisko; w Internecie, poza przemyślnie organizowanymi grupami „jaczejek” politycznych, występują w „chamowie” osobnicy już zdemoralizowani swoją samotnością we frustracji. To się pogłębia: dociera do nich, że ci „wyżej” nimi pogardzają, a w Polsce żaden ból fizyczny nie dorównuje dotkliwością bólowi kogoś, kim się pogardza. Odstęp rośnie. W epoce, kiedy coraz bardziej liczy się „co mam”, sama cudza zamożność i bogactwo hipermarketowej oferty rodzą wyzwania. I co za tym idzie - frustrację. Nie tylko wyższość niedosiężnej urody znakomitej siatkarki czy umysłu filozofa. To była, historycznie rzecz biorąc, publiczność dla faszystów, hitlerowców, tak ongiś dla Wszechniemców, jak potem dla Wszechpolaków. „Gorsi” – jeśli ich wyuczono kompleksu gorszych. Nie wszyscy się dawali. 

Jest pewna grupa – której nie umieliśmy jednak zaliczyć do „chamowa” - grupa „trolli”, inteligenckich synów, którzy wyrastali jako rozpieszczone „cudowne dzieci” (przynajmniej w poczuciu rodziców) i których dorosłość, a nawet czasem już i szkoła średnia, sprowadza do równego innym statusu. Nie trawią tego. Operują sprawnym inteligenckim językiem, ich agresja ma inny poziom, ale też czerpią satysfakcję z możliwości anonimowego poniżenia kogoś „wyżej”. Popisują się wręcz tą swobodą – przed ogółem internautów i przed samymi sobą. Ale wyrosną z tego. Na razie nie zdają sobie sprawy, że otwarte są przed nimi kariery publicystów, jeśli tylko zechcą zapoznać się z jakąś dziedziną życia lepiej niż inni i być uznanymi fachowcami danego tematu. Mogą też dać się pochłonąć wspaniałemu ruchowi „dziennikarstwa obywatelskiego”. Słowem, to nie jest choroba nieuleczalna.  

Z „chamowem” trzeba rozmawiać. Uświadomić, że każdy może być szczęśliwie zakochany. Że każdy może być wszystkim – byle zechciał w to włożyć trochę zorganizowanego własnego wysiłku. Dawniej ich warstwę określało się „lumpami”, ale z dawnych lumpów i powojennych bezprizornych wyrosły nas całe pokolenia dzielnych i szanowanych ludzi. Nie ma barier nie do pokonania. Wiem, że to moje wyznanie wiary brzmi śmiesznie w konfrontacji z wodzirejami „chamowa”, ale – znając źródła ich agresji – nie patrzę na nich jedynie z pogardą. Także właśnie ze współczuciem. Należę do pokolenia self-made-manów, którym rodzice nie mogli po wojnie zostawić niczego poza poczuciem przyzwoitości. Zawdzięczaliśmy wszystko samym sobie. Pochodzenie tylko mnie obciążało, proszę sobie wyobrazić, co by było, gdybym jeszcze pochwalił się arcybiskupem w rodzinie w XIII wieku! 

No i sprawa anonimowości w Internecie. Moje stanowisko jest jasne – nie tylko na podstawie doświadczeń zawodowca. Anonimowość kryje tchórzy – to chciałbym przekazać wszystkim anonimom. Kto anonimowo atakuje ludzi, jako tchórz nie zasługuje na nic innego jak tylko na pogardę. Jeśli ktoś chce korzystać z „nicku”, niech poda przynajmniej swoje sprawdzalne dane portalowi na zasadzie „nazwisko i adres znane redakcji” (z telefonem). „Żadnych róż, jeśli tchórz”. Bez żadnych bzdurnych regulacji państwowych. 

Stefan Bratkowski