Bogdan Miś: Dwa pałace

Nie ukrywam, że jestem sympatykiem TVN24 i kibicuję tej stacji od narodzin. Byli z miejsca świetni technicznie, dynamiczni, ciekawi. Są w ich zespole dziennikarze wybitni; niektórych bardzo lubię i cenię osobiście; są tam też dziewczyny takie, że ja - chłop sędziwy - dostaję oczopląsu z zachwytu (choć lojalnie przyznaję, że przy oglądaniu niektórych innych słabo mi się robi, nie z zachwytu bynajmniej)…

„Starego” Waltera znam - choć teraz się już nie widujemy - dziesiątki lat i uważam go za nieprawdopodobnie utalentowanego telewizyjnie. Zrobiliśmy w swoim czasie razem kilka niezłych programów; specjalnie mile wspominam naszą współpracę przy podobno legendarnych „Turniejach miast”. Kiedyś pewien wybitny reżyser teatralny powiedział mi „Mariusza XI Muza po prostu pocałowała w dzieciństwie w czoło”.

Warsztatowo niewątpliwie bili od samego początku konkurencję, szczególnie tę z telewizji, niesłusznie nazywanej „publiczną”. Startowali genialną transmisją z nowojorskiej tragedii wrześniowej, którą - debiutując! - rozegrali modelowo. A potem - jak u Hitchcocka - było wciąż ciekawiej.

Nic dziwnego, że kiedyś - kilka lat temu - kiedy, bywało, odwiedzałem różnych ważnych znajomych, z reguły widziałem u nich w gabinetach telewizory z włączonym programem TVN24 „na okrągło”; a już w pokojach najróżniejszych rzeczników prasowych było to wręcz obowiązkowe. 

Ostatnio rzadziej bywam w takich miejscach - metryka robi swoje - ale jeśli bywam - to telewizor jest na ogół wyłączony. Coś się zmieniło.

Od pewnego czasu zaczyna mnie ta stacja niepokoić. Ostatnio wydaje mi się, że ich główną pożywką stał się konflikt; mam wrażenie, że podstawową zasadą publicystyki w Pałacu Walterów na Dolnym Mokotowie (tylko czy on jest jeszcze Walterów?) jest teraz  wręcz jego tworzenie, jeśli nawet nie ma go w rzeczywistości; a jeśli już jest - to „grzanie” tematu, „podkręcanie” gości i  celowe zamienianie różnicy zdań w bijatykę, sporu zaś - w magiel.

Dlaczego? 

Łatwo zrozumieć. Jest taka teoria - prawdopodobnie potwierdzana przez jakichś „szpeniów” od humbugu, zwanego marketingiem politycznym - że widz, zwłaszcza ten atrakcyjny dla biznesu, to jest „w wieku 15-39, z dużych miast, z ponadprzeciętnymi dochodami” , kocha wszelkiego typu awantury. W gruncie rzeczy najchętniej oglądałby on - zdaniem tych „teoretyków” - od rana do wieczora jakiś wrestling albo inne reżyserowane mordobicie; nie bardzo jednak to już wypada, specjalnie jak się ma w ramkach na ścianie jakiś dyplom licencjata z Wyższej Szkoły Tego -i-Owego, więc ogląda odpowiednik tych zabaw w wykonaniu przedstawicieli „klasy politycznej”.

Swoją drogą, chętnie bym zobaczył publikacje, teorie takie potwierdzające. Wydrukowane nie w jakichś „Zeszytach Naukowych” prowincjonalnej uczelenki, ale w porządnym światowej marki czasopiśmie. Jakoś nie było okazji.

Widać jednak coraz wyraźniej, że TVN24 w to głęboko wierzy. 

Przy okazji zaś kreuje „nowe dziennikarstwo”. Te zmarszczone groźnie brwi szeregowych prezenterów, te pełne szyderstw  stand-upy reporterów, te „ostre i wnikliwe” (a w istocie często po prostu: chamskie) pytania, to napuszczanie jednego gościa programu na drugiego…

Wszystko to służy wspomnianemu wyżej „grzaniu” i „podkręcaniu”. Czyli zaostrzaniu lub wręcz tworzeniu konfliktu. Każdy spokojny i racjonalny komentarz jest bezkompromisowo przerywany lub „cięty”; z nagranych wypowiedzi ludzi z zewnątrz (wiem coś o tym…) zostają strzępy, najlepiej jeśli śmieszne lub szokujące…

W ostatnich burzliwych dniach doszło do tego jeszcze nowe zjawisko. W TVN24 zmienił się jakby ton polityczny. Przy całej tej historii z budowaniem konfliktu stacja starała się dotychczas zachować bezstronność, przynajmniej z pozoru.  Teraz - w moim odczuciu, naturalnie, więc mogę się mylić i ulegać jakimś osobistym uprzedzeniom, choć pragnę zauważyć, że w telewizji spędziłem pół życia zawodowego i mocą samego doświadczenia troszkę się na tym znam - nie ma już mowy o bezstronności. Teraz, wydaje mi się, doszła jakby zasada „lej Tuska”.  Czyżby uznano, że IV Rzeczpospolita zyskała z okazji rzekomej „afery hazardowej” taką przewagę, że inne nastawienie mogłoby się odbić na biznesie?

Moim zdaniem, stacja robi błąd. Nie tak szybko do tej „Czwartej”; to raz. A i sama zasada zamieniania pałacu Walterów w trakcie rozmów, tok-szołów i wywiadów w warszawski Pałac Mostowskich z czasów słusznie minionych - nie wydaje mi się specjalnie dobra.  Te wyłączone telewizory, o których pisałem wyżej - chyba to potwierdzają.

Swoją drogą: nie rozumiem dlaczego z różnych teorii odbioru programu telewizyjnego jedne są u nas przyjmowane bezkrytycznie (jak ta o budowie atrakcyjności przez konflikt, czy ta o konieczności rozbawiania publiki za wszelką cenę w każdym momencie); drugie zaś - jak przyznanie priorytetów w predyspozycjach dziennikarzy telewizyjnych warunkom głosowo-dykcyjnym albo teoria głosząca, że wiarygodność publicysty jest proporcjonalna do jego wieku i pory dnia, w której pojawia się na antenie (im później , tym starsi, aż do głębokiej sędziwości) - są odrzucane. Dlaczego różni czterdziestolatkowie uważają, że lepiej się znają na telewizji od - choćby!  - kolegów z USA, którzy robią profesjonalną telewizję dwa razy dłużej, niż nasi bossowie w ogóle żyją?

Bogdan Miś