Stefan Bratkowski: Morze chce być bliżej Polski

Moi Przyjaciele – Zbigniew Zbroja i Piotr Dwojacki, wspierani przez Marka M. Drozdowskiego - w związku z 90. rocznicą powrotu Polski nad Bałtyk oraz rocznicami powstania polskiej administracji morskiej i szkolnictwa morskiego,

• w ramach obchodów Światowego Dnia Morza 2010,
• w nawiązaniu do tradycji Zjazdu Gospodarczego Miast Morskich oraz Zjazdów Ekonomistów Morskich,
• w związku z powołaniem 24 lutego 2010 w Senacie RP Komisji Morskiej i Rzecznej organizacji pozarządowych,

zorganizowali właśnie pierwszy Powszechny Zjazd Ekonomistów, Menedżerów, Prawników i Historyków Morskich

Program szczegółowy zjazdu (pdf), także zobacz tutaj

Napisałem do Nich, co poniżej:

Szanowne Panie, Szanowni Panowie!

Kilka słów – jeśli można – od Stefana Bratkowskiego. Najpierw – gratulacje dla Wszystkich Obecnych i przede wszystkim dla Organizatorów, że się taki think-tank spotyka. Może po tym spotkaniu nasi rodacy zaczną odkrywać, że mamy morze. Co do fachowców, będę usatysfakcjonowany jako weteran tematu, jeśli zakończycie dyskusję szczegółowym planem, co możemy i co warto zrobić w ciągu najbliższych miesięcy i lat. Mamy przed sobą – może poprzez uczelnie morskie i studentów siedzących w Internecie - rozpoznanie, regularną obserwację światowych rynków żeglugowych, żeby wiedzieć, gdzie kto pływa, czym, z czym i za ile. Czyli – w konsekwencji - pytanie, czy warto pływać. No ale jeśli innym się opłaci, to powinno i nam… Tylko wchodzić będzie trzeba w żeglugę szybko, zajmować miejsca w konferencjach, być konkurencyjnym w trampingu i kabotażu, wykorzystując doświadczenia PŻM i pamiętając, że morza i oceany robią się coraz ciaśniejsze, że będzie coraz więcej katastrof ze zderzeń i Lloyd’s będzie podwyższał składki ubezpieczeniowe.

Mamy świetnych kapitanów i bardzo dobrych marynarzy. Pływają pod obcymi, zwykle tanimi banderami. Kształcimy dalsze kadry – dla obcych flot. Dziś został nam tylko PŻM. Zastanawia mnie, czy nie mogłaby powstać spółka akcyjna, oparta organizacyjnie na szkołach morskich, która rozprowadzi drobne akcje, przysłowiowe w Ameryce akcje „dla cioci Sally”, takie po 100 zł, wśród przede wszystkim 5 milionów mieszkańców województw i miast nadmorskich, które mogą żyć z morza i są najbardziej zainteresowane dochodami z niego. Także w miastach, które mają przemysł kooperujący z przemysłem stoczniowym. Spółka taka, zebrawszy półtora, dwa miliardy zł, zainwestowałaby w budowę statków – może wespół z samorządami miejskimi miast portowych. Lub i z bankami, które by wystąpiły nie jako kredytodawcy, lecz jako współinwestorzy. Zakładając, że nasze stocznie oferowałyby ceny konkurencyjne wobec cen południowo-koreańskich, nie licząc na żadne podarki. Stocznie z mądrymi załogami, zorganizowanymi w kompetentne spółki pracownicze bez awantur i Guzikiewiczów. Zostało nam po CBKO trochę wysokiej klasy fachowców, jeśli zobaczymy za półtora roku wielkie polskie frachtowce żaglowe, wspomagane tylko napędem śrubowym, konkurencyjne w cenach przewozów, będzie to rewelacja handlowa.

Druga sprawa – nasze porty i ich zaplecze komunikacyjno-transportowe, przede wszystkim - wodne. Szczecin był kiedyś po wojnie i mógłby dawno być znowu portem dla Czechów, a jeszcze za czasów Franc-Jozefa projektowano kanał łączący Odrę z Wagiem (dopływem Dunaju) przez Beczwę na terenie Moraw. Śródlądowy transport wodny jest tańszy od przewozów kolejowych i samochodowych, a czystszy ekologicznie. Niemcy wożą wodą – mając 6800 km spławnych rzek i prawie drugie tyle kanałów - 20 % swojego tonażu. Wszystko, czemu się nie spieszy do nabywcy, może płynąć wodą. Małe statki morskie – co wiem od kpt. Dzierżka - wpływają zaś we Francji w głąb lądu aż do Rouen, portami morskimi mogą więc być Tczew i Elbląg, który budował w XVI wieku okręty dla Zygmunta Augusta. Dziś uspławnia się rzeki, pomagając im w regulowaniu się, polska szkoła regulacji (nieżyjącego Janusza Wierzbickiego) dokonała przewrotu, pomaga się rzece – tyle, że po żmudnych badaniach – bardzo tanimi i prostymi technikami, bez prostowania biegu i cembrowania brzegów. Nie bójmy się więc myśleć kategorią wielkich perspektyw, przekopanie mierzei Wiślanej nie odetnie dostępu do Krynicy Morskiej ani też nie zmieni fauny w zalewie, trochę go raczej oczyści.

Nie muszę dodawać, że morze to wyobraźnia, zmiana wyobraźni narodowej. To już tłumaczył Kwiatkowski. A jak sam pisałem po wielekroć, Anglicy nie byli wcale narodem morskim, oni siebie jako naród morski – wymyślili. Aż woda morska stała się brytyjska… Pilnujmy wiary, że wszystko jest możliwe. Polska zbudowała największy port na Bałtyku w ciągu ośmiu lat, Henry Kaiser, zapomniany amerykański bohater zaplecza produkcyjnego drugiej wojny światowej, spuszczał w swoich stoczniach na wodę podczas wojny codziennie jeden statek z serii „Liberty”. Dzięki fantastycznej sztuce organizacji. Wszystko więc przed nami. Będę zachwycony, jeśli dowiem się, jaki procent frachtów światowych w perspektywie 10 lat możemy przejąć. Od morza Chińskiego i Aleutów po zatokę Gwinejską i północny Atlantyk. Życzę owocnych obrad.

Stefan Bratkowski